Bestaansrecht van de Humanistische Democratische Partij

1. Als humanisten willen wij een samenleving opbouwen die de mens in zijn geheel tegemoet komt.

2. Het kapitalisme is een belangrijke pijler van onze samenleving. Het is gebaseerd op idealen van persoonlijk bezit en individuele verrijking. Het stamt uit de wet van de jungle: De sterken overleven ten koste van de zwakkeren. Het kapitalisme spreekt het egoïstische en het hebberige in de mens aan. Omdat die zo'n groot deel van het menselijke karakter vormen, is zij onmisbaar in onze maatschappij. Het marktdenken is de verpakking van het moderne kapitalisme.

3. Toch is dit niet het hele verhaal voor de mens. Net zo belangrijk als hebberigheid en egoïsme kennen wij ook altruïstische impulsen, respect voor normen en waarden en een drang naar solidariteit.

4. De solidariteit is een vorm van de wet van de beschaving (het tegenovergestelde van de wet van de jungle): de zwakkeren overleven door ondersteuning van de sterken, oftewel: de sterken dienen de zwakkeren. Deze definitie van de beschaving ligt aan de basis van de publieke zorg en onderwijs, de verzorgingsstaat, de rechtstaat, en dergelijke. De solidariteit (de beschaving dus) is de andere pijler van onze moderne samenleving.

5. Deze dualiteit in de mens is hopelijk voor iedereen duidelijk. Beide kanten van de mens zijn onontkoombaar. Het is net zo belangrijk dat de samenleving een structurele manier biedt om de solidaire kant van de mens zich te laten uiten als met de egoïstische kant via het marktdenken gebeurt.

6. Wij hebben natuurlijk al zo'n structuur. Het is de collectieve sector waarin wij samen optreden in die zaken die ons allemaal aangaan of waar mensen hulp nodig hebben.

7. Rechtse denkers beweren de laatste tijd dat dit niet meer nodig is; dat het marktdenken genoeg houvast biedt om de samenleving helemaal erop in te richten. Maar één pijler is natuurlijk niet genoeg voor een samenleving want het gaat voorbij aan de helft van het mens zijn.

8. Hierin ligt het eerste deel van het bestaansrecht van de Humanistische Democratische Partij: om aan het Nederlandse volk een visie van de samenleving voor te leggen waarin de solidariteit een status krijgt als tegenpool van het kapitalisme en de collectieve sector als tegenwicht van de vrije markt daartoe in ere hersteld wordt.

9. De solidariteit is een van de grondbeginselen van het humanistische gedachtegoed dat zich in Nederland over de laatste 400 jaar ontwikkeld heeft. Anderen zijn: de vrije wil, de gelijkwaardigheid van mensen onderling en de menselijke waardigheid als onschendbaar ideaal.

10. Ondanks de huidige verwarring durven wij te stellen dat aanzienlijk veel Nederlanders normen en waarden gemeen hebben en dat die grotendeels voortkomen uit onze eigen humanistische filosofie.

11. Het tweede deel van ons bestaansrecht is om een licht te doen schijnen op dit humanistische gedachtegoed en om bespreekbaar te maken in hoeverre deze als morele grondslag van de moderne Nederlandse samenleving kan dienen.