Foute structuur van de energiemarkt 2007

De electriciteitsnetten hebben één eigenschap met verreikende gevolgen: Als stroom van buitenaf in het net opgenomen wordt, wordt het meteen in het hele net tegelijk opgenomen. Het valt meteen niet meer van andere stroom te onderscheiden. Dit betekent dat de energiebedrijven hun product niet herkenbaar bij de klant kunnen overbrengen. De energiebedrijven kunnen in feite alleen aan het net leveren, niet aan de consument.

Hierdoor wordt de nieuwe energiemarkt verkeerd in elkaar gezet. Er is een structurele kloof tussen de markt en de werkelijkheid. Energiebedrijven leveren aan het net (moet van de realiteit) maar rekenen af bij de burger (moet van Den Haag). Hieruit ontstaan meerdere problemen. Wij maakten ons zorgen over de leveringszekerheid onder het nieuwe systeem en we hebben informatie daarover van Tennet opgevraagd.

Wat blijkt? Tennet heeft de situatie helemaal onder controle. Elke dag wordt er vergaderd tussen de energiebedrijven en Tennet om de energievoorziening van de volgende dag te regelen. Tennet krijgt van elk bedrijf te horen hoeveel stroom ze zullen leveren. Tennet regelt de hoe en wanneer van de stroom-levering en afname. Zij maakt de dienst uit en mag boetes opleggen als bedrijven tekortschieten. Zij heeft zelfs de macht om een bedrijf op te leggen dat die zoveel stroom tegen een bepaalde prijs van die of die andere bedrijf moet inkopen om het contract na te komen.

Dit vinden wij prima want de leveringszekerheid blijft zo in goede handen maar het is ons meteen ook duidelijk dat dit dan de eigenlijke marktplaats is. Daar en dan wordt de energiestroom elke dag contractueel geregeld. Wat is dan de meerwaarde van de nieuwe markt die nu tussen consument en energiebedrijf wordt gecreëerd? Laten wij daar eens goed naar kijken.

De consument kan eigenlijk niet kiezen wat voor stroom hij gebruikt want hij krijgt toch gewoon wat er uit zijn stopcontact komt. Hij kan nooit 'het product' van een andere leverancier vergelijken. Hij heeft niets te maken met leveringsvoorwaarden of kwaliteitscontrole. Het maakt voor zijn dagelijks leven niets uit wie "zijn" leverancier is, als de koelkast en de televisie het maar blijven doen. Waarop kan hij een beslissing baseren of die of die bedrijf beter is? Is deze hele markt alleen een nepmarkt en een voorbeeld van nieuwe kleren van de keizer?

Er is een betere structuur voor een gezonde markt: De netbeheerder weet hoeveel energie kost want die is expert in de markt. Zij is toch een publieke instantie, laat haar de stroom van verschillende leveranciers eerst inkopen. Op deze manier krijgen wij zinvolle concurrentie van de bedrijven naar het elektriciteitsnet toe. De netbeheerder verrekent de prijzen door aan de consument en zo krijgen wij de voordelen van de marktwerking en concurrentie samen met de zekerheid van een publieke nutsmonopolie.

Het vereist gelukkig geen zware ingreep om deze structurele fout te verbeteren. De werkelijkheid van de stroom gaat gewoon door. Alleen de financiele structuur eromheen dient een beetje aangepast te worden.